الحمد لله رب العالمین والصلاةُ والسلامُ على رسوله محمد و علی اله و اصحابه اجمعین.
اما بعد:
معینان و نمایندگان محترم جمهوری اوزبیکستان، جمهوری قرغیزستان، ترکمنستان، جمهوری تاجیکستان و جمهوری قزاقستان؛
و همه مهمانان و اشتراککنندګان ګرامی؛
السلام علیکم و رحمة الله و برکاته
صبح همهای تان بخیر……..
خوشحالم که امروز شاهد برگزاری نخستین نشست گفتگوی مشورتی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی در شهر زیبای کابل هستیم. این نشست که به ابتکار وزارت امور خارجه امارت اسلامی افغانستان و با اشتراک نمایندگان عالیرتبه کشورهای جمهوری اوزبیکستان، جمهوری قرغیزستان، کشور ترکمنستان، جمهوری تاجیکستان و جمهوری قزاقستان تدویر یافته است، یک میکانیزم مشورتی سیاسی چندجانبه به هدف تبادل نظریات و مشورتها در خصوصِ تحولات منطقهای، تقویت هماهنگیهای دیپلوماتیک و جستجوی راههای عملی مشترک جهت گسترش هرچی بیشتر همکاریها میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی به ویژه در زمینههای تعاملات اقتصادی، تجارتی، ترانزیتی و اتصال منطقهای، میباشد.
در نزدیک به پنج سال گذشته، امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی یعنی جمهوریتهای اوزبیکستان، قرغیزستان، قزاقستان، تاجیکستان و کشور ترکمنستان گامهای ملموس و موثری در عرصه تقویت بیشتر مناسبات دوجانبه، همکاریهای اقتصادی، ترانزیتی و منطقهای برداشته اند و امروز شاهد روایت فرصت، همکاری و همگرایی منطقهای میان دو طرف هستیم. رویکرد عملگرایانه، فرصتمحور و همکاریمحور کشورهای آسیای مرکزی در خصوص افغانستان با تاکید بر تعاملات سیاسی و همکاریهای اقتصادی و ترانزیتی یک الگوی موفقِ از اعتماد و همکاری متقابل در سطح منطقهای است.
این نشست روی اهداف اساسی ذیل تاکید خواهد داشت:
- تقویت گفتگوی سیاسی و هماهنگی دیپلوماتیک میان امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی؛
- شناسایی فرصتهای جدید میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی و همکاریهای منطقهای در چارچوب یک رویکرد اقتصادیمحور؛
- و تبادل دیدگاهها در مورد تحولات منطقهای و نقش همکاریها در تقویت ثبات و توسعهِ پایدار.
ما امیداوریم که با برگزاری این نشست و به صورت مشترک، با ارزیابی تمامیِ فرصتها و چالشها در خصوصِ روابط میان امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، یک نقشه راه از همکاریهای جامع میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی را در عرصههای سیاسی، تجارتی و ترانزیتی، امنیتی و تغییرات اقلیمیِ برای آینده همکاریهای خویش، ترسیم نماییم.
ما امروز در حالی ګردهم آمدهایم که از یک سو نظام بینالمللی با چالشها و پرسشهای جدی رو به رو ګردیده و از سوی دیګر، توهمات مختلف و روایتهای متناقضی شکل ګرفته است. از یک سو شاهد تحرک اقتصادی قاره آسیا بخصوص منطقه اورآسیا هستیم و از سوی دیګر، منطقهِ غرب آسیا با جنګ و پیآمدهای ناګوارِ امنیتی، سیاسی و اقتصادی مواجه است.
در این میانه، بدون شک، افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی نیز متاثر از این روندها اند و ما نیاز داریم به صورت هماهنګ به مدیریت چالشهای مشترک پرداخت و از ظرفیتهای موجود در جهت رسیدن به توسعه، رفاه و همګرایی منطقهای استفاده موثری نمود.
حضار محترم،
روابط افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی ریشه در پیوندهای عمیق تاریخی، جغرافیایی، مشترکات دینی، فرهنګی و اجتماعی مردمان این مرز و بوم دارد. ما قرنها با همدیګر به عنوان همسایهګان نیک در این خطه زیست نموده ایم و هویت مشترک، درد مشترک و آینده مشترک داریم.
از یک سو شخصیتهای بزرګ اسلامی همچون امام ابوحنیفه، امام بخاری و امام ترمذی (رحمهالله) تمدن شګوفای اسلامی این منطقه را بنیاد ګذاشته اند و از سوی دیګر، شخصیتهای تاریخی و فرهنګی همچون ابوریحان البیرونی، رودکی، مختوم قلیفراغی، امیرعلی شیرنوایی و ابونصر فارابی تاریخ مشترک مان را غنامند ساختند. پس تهداب روابط افغانستان و آسیای مرکزی را همین مشترکات تشکیل میدهد.
الحمدلله روایت امروز میان امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، روایت فرصت، همکاری و همګرایی منطقه ای است نه روایت توهم و تقابل، و ما مشترکا میتوانیم ضمن شکلدهی یک الُګوی موفق از همګرایی منطقهای، بستر را برای توسعه هرچی بیشتر مناسبات در عرصههای مختلف میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، مساعد نماییم.
مهمانان ګرامی،
سیاست خارجی امارت اسلامی افغانستان بر پایه اصل توازن و اقتصادمحوری با تاکید بر اخوت اسلامی، حسن همجواری، احترام متقابل و همکاری استوار است. کشورهای آسیای مرکزی در این پالیسی جایګاه ویژه دارند. ما در کنار تقویت مناسبات دوجانبه، به دلیل موجودیت فرصتها و چالشهای مشترک منطقهای، بر همکاری و راهبرد منطقهایمحور نیز تاکید داریم. در نتیجه همین سیاست، الحمدلله امروز با کشورهای مختلف منطقه و فراتر از آن وارد روابط دیپلوماتیک و ګفتګوها و تعاملات سازنده هستیم و روابط امروزی امارت اسلامی افغانستان با کشور آسیای مرکزی یعنی اوزبیکستان، قرغیزستان، قزاقستان، ترکمنستان و تاجیکستان یکی از نمونههای بارز آن به حساب میرود.
بدون شک، چالشها و نگرانیهایی در سطح منطقه وجود دارد که روندهای مورد نظر میان آسیای مرکزی و افغانستان، زیربناها و همکاریهای اقتصادی را بهگونهٔ منفی متأثر ساخته است. دیدگاه امنیتمحور برخی بازیگران منطقهای، موانع و چالشهایی را در مسیر ترانزیت و همکاریهای منطقهای ایجاد کرده است که منافع جمعی منطقه را به چالش میکشد.
حکومت افغانستان با صداقت و رویکردی راهحلمحور، در مذاکرات با پاکستان که هماکنون به ابتکار جمهوری خلق چین در شهر ارومچی در جریان است، اشتراک نموده است.
موضع ما در این خصوص بسیار روشن است. امارت اسلامی افغانستان همواره در پی حل مسائل از طریق تفاهم، گفتوگو و روابط مبتنی بر احترام و درک متقابل بوده است؛ با این حال، حق دفاع از تمامیت ارضی و مردم خویش را ، محفوظ میدارد.
حضار محترم،
افغانستان با تاجیکستان، ازبیکستان و ترکمنستان حدود دو هزار و سه صد و بیست نُه (۲۳۲۹) کیلومتر مرز مشترک آبی و خشکه دارد و نیاز است در امتداد این سرحد مشترک، به تحکیمات سواحل آمو دریا و مدرنسازی علایم سرحدی به صورت مشترک همکاری نمود. مسایل فعالیتهای برخی عناصر مخرب به شمول تهدیدات ګروه داعش، قاچاق مواد مخدر بخصوص مواد مصنوعی، مهاجرت غیرقانونی و جرایم سازمانیافتهِ فرامرزی از نګرانیهای مشترک دو طرف است. نهادهای امنیتی افغانستان در این زمینهها اقدامات لازمی را انجام داده است و در برابر افراد و عناصری که در تلاش تخریب روابط دوستانه میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی بودند، از سوی نهادهای امنیتی افغانستان اقداماتِ به وقت انجام شده است و الحمدلله امروز در سرحدات مشترک هیچ مشکلی امنیتی وجود ندارد و ما آماده همکاری هرچه بیشتر در این زمینهها نیز هستیم.
افغانستان پس از نزدیک به نیم قرن بیثباتی به یک نظام اسلامی، ثبات واقعی و امنیت سرتاسری دست یافته است. پایههای حکومتداری هر روز در حال تقویت است. فساد اداری از بین رفته و روی سادهسازی پروسههای بیوروکراسی حکومتی و دیجتالسازی کار جریان دارد. و بر اساس فرمان عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه الله تعالی، کشت و قاچاق مواد مخدر ممنوع گردیده و بر اساس اقدامات عملی و جامع نهادهای مربوطه، کشت آن به صفر تقرب نموده است.
اشتراککنندګان ګرامی،
افغانستان با اتخاذ سیاست خارجی اقتصادمحور، شرایط را برای رشد تجارت و جلب سرمایهګذاری خارجی باز نموده است. ثبات پول افغانی حفظ ګردیده و بر مبنای ګزارش بانک جهانی، رشد اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۲۵میلادی ۴،۳ درصد بوده است. از مجموع کل حجم تجارت خارجی کشور، حجم تجارت افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۵ میلادی به حدود ۲،۷ میلیارد دالر رسیده است و نسبت به سالهای قبل چند برابر افزایش را نشان میدهد، هرچند توازن در این داد و ستُد تجارتی وجود ندارد و باید روی آن توجه ګردد. هدف مشترک مان این است که حجم تجارت افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی در جریان ۳ الی ۴ سال آینده به حدود ده میلیارد دالر افزایش یابد. منابع طبیعی، انرژی، حکومتداری الکترونیکی، زراعت، صحت، مخابرات، پروژههای زیربنایی و تاسیسات لوجستیکی از عرصههای دیګری، برای سرمایهګذاری است.
افغانستان با استفاده از موقعیت ژئواِکانومیک خویش در تلاش اتصال آسیای مرکزی به جنوب و غرب آسیا و برعکس آن است. این یک اتصال تمدنی – فرهنګی، انرژی، اموال و رفت و آمدهای انسانی خواهد بود. تطبیق پروژه افغان – ترانس یک اولویت مهم امارت اسلامی افغانستان است. کارهای حقوقی این پروژه تکمیل ګردیده و ما آماده هستیم که هرچه زودتر با همکاران آسیای مرکزی خویش روی تطبیق آن کار نماییم. انتقال انرژی آسیای مرکزی به جنوب آسیا از طریق پروژه استراتيژیک تاپی و پروژههای تاپ و کاسا یک هزار اولویت دیګری است. همین اکنون ۲۵ کیلومتر کار لولهګذاری تاپی در مسیر هرات و سرحد با ترکمنستان تکمیل ګردیده و ۱۲۰ کیلومتر دیګر برای لولهګذاری آماده است. کار عملی پروژه کاسا – یک هزار هم در کشورهای قرغیزستان، تاجیکستان، افغانستان و پاکستان پیشرفتهای قابل ملاحظهای دارد. پروژه راه لاجورد از طریق ترکمنستان و دهلیز شش جانبه نیز، در اجندای کاری ما قرار دارد.
نیاز است در کنار ګسترش بیشتر مناسبات و هماهنګیهای دوجانبه، روی اجندای مشترک سیاسی منطقهای نیز کار نماییم. افغانستان علاقمند است به صورت فعال در برنامهها و ابتکارات منطقهای بخصوص در ابتکارات ترانسپورتی، ریلی، محیطزیستی و توسعهای آسیای مرکزی حضور داشته باشد. حمایت کشورهای آسیای مرکزی از عضویت ناظر افغانستان در سازمان همکاریهای شانګهای حایز اهمیت است و اشتراک در ابتکار آسیای مرکزی سبز برای ما نیز، ارزشمند میباشد.
مهمانان محترم،
در اخیر من بار دیګر ضمن تشکری و قدردانی از حضور و حمایت شما در خصوص برګزاری این نشست مهم، میخواهم به صورت مشخص روی چند مورد پیشنهادی ذیل تاکید داشته باشم:
نخست؛از اینکه ابتکار ګفتګوی مشورتی افغانستان – آسیای مرکزی به عنوان یک میکانیزم سیاسی چندجانبه در سطح مقامات عالیرتبه وزارتهای امور خارجه افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی طراحی ګردیده است، پیشنهاد مینماییم تا این ابتکار تقویت و به صورت مستمر برګزار ګردد؛
دوم؛ ما پیشنهاد مینماییم تا کنفرانس تحقیقاتی متخصصان افغانستان و آسیای مرکزی در تاریخ مناسب برګزار ګردد و این محققان، نقشه راه همکاریهای عملی میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی را بر اساس مشورتها، نظریات و پیشنهادات نشست امروز، تدوین نمایند؛
سوم؛ ما بر این باور هستیم تا در چارچوب همین نقشه راه همکاری و با توجه با چالشها و نګرانیهای مشترک امنیتی، رو یک رویکرد مشترک امنیتی میان افغانستان و کشورهای آسیای نیز بحث و تبادل نظر صورت ګیرد؛
چهارم؛ نیاز است با توجه به پروژههای مشترک اقتصادی منطقهای، یک رویکرد هماهنګ و مشترک در خصوص همکاریهای تجارتی و ترانزیتی میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی در قالب نقشه راه همکاری، نیز به میان آید؛
و پنجم؛ از اینکه افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی از تغییرات اقلیمی نیز متاثر اند، بهتر است به صورت مشترک روی کاهش پیامدهای این تغییرات اقلیمی در چارچوب همین ابتکار و نقشه راه همکاری، تلاش صورت ګیرد.
تشکر از توجه شما
