امارت اسلامی افغانستان

تهاجم اتحاد شوروی به افغانستان، تشکیل حکومت تحت حمایت آنها در کابل و اهانت آنها به ارزش‌های اسلامی و ملی، سبب شد که افغان‌ها در سراسر کشور جهاد را علیه تهاجم و حکومت حاکم آغاز کنند. در نتیجۀ مبارزات خستگی‌ناپذیر افغان‌ها، در ۲۸ اپریل ۱۹۹۲ حکومت داکتر نجیب سقوط کرد و مجاهدین قدرت را به دست گرفتند. متأسفانه، به دلیل اختلافات و جنگ‌های داخلی میان تنظیم‌های مختلف، افغانستان وارد مرحلۀ جدیدی از جنگ‌های داخلی شد. کشور میان گروه‌ها و دسته‌ها تقسیم شد، تفنگ‌سالاری قوت گرفت و اختلافات قومی، زبانی، سمتی و مذهبی کشور را بی‌ثبات ساخت و با خطر تجزیه مواجه کرد.
در همین شرایط سخت، تحریک اسلامی طالبان در اسد ۱۳۷۳ هجری شمسی به شکل یک حرکت خودجوش از میان مردم ظهور کرد و مبارزه برای نجات کشور را آغاز نمود، امارت اسلامی افغانستان را تأسیس کرد و هدف اساسی مبارزه‌اش این بود که ملت را متحد سازد، تفنگ‌سالاری را از میان بردارد، اختلافات قومی، زبانی، سمتی و مذهبی را از بین برد و زیر سایۀ نظام اسلامی امنیت، صلح و رفاه را به کشور بیاورد، زمینۀ پیشرفت کشور را فراهم سازد و بر اساس احترام متقابل، منافع مشترک و تعامل مثبت با کشورهای همسایه، منطقه‌یی و جهان روابط سیاسی، اقتصادی و خوب در بخش‌های مختلف برقرار کند.
در حمل ۱۳۷۵ هجری شمسی، پس از یک اجتماع بزرگ پنج‌روزه بیش از ۱۵۰۰ عالم دینی در قندهار، به مؤسس این تحریک، ملا محمد عمر مجاهد، لقب امیرالمؤمنین را دادند، با وی بیعت اعلام کردند و امارت اسلامی را حکومت رسمی و قانونی افغانستان شناختند.
سپس، در ۷ اکتوبر ۲۰۰۱، هنگامی که امریکا و متحدانش به افغانستان حمله کردند و کشور اشغال شد، امارت اسلامی بار دیگر تمام اقوام کشور را از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب به شکل بسیار حکیمانه زیر قیادت واحد امارت اسلامی منظم و منسجم ساخت و مبارزۀ موفقی علیه اشغال انجام داد.
ویژگی سیاست و مبارزۀ امارت اسلامی این بود که تمام تمرکزش را بر مبارزه علیه اشغال در داخل کشور متمرکز کرده بود و در خارج از افغانستان نه به کسی اخطار داده بود و نه تهدیدی متوجه کسی ساخته بود و تمام توجه خود را به اصلاح اوضاع داخلی کشور و پایان اشغال معطوف کرده بود.
همچنان، یکی دیگر از ویژگی‌های سیاست امارت اسلامی این بود که موضع و موقف خود را متحد نگه داشته بود؛ سیاستش یکی بود، صدایش یکی بود و قیادتش واحد بود. هیچ‌کس نتوانست خودسرانه جبهه‌های جداگانه تشکیل دهد یا مواضع جداگانه‌ای اتخاذ کند؛ به همین دلیل تمام تلاش‌های انشعاب ناکام ماند. همین سیاست واحد و منظم به امارت اسلامی در داخل و خارج وقار، احترام و اعتماد بخشید، به طوری که دوست و دشمن هر دو به سخنانش باور داشتند و به ساختار منظم و وحدتش اعتراف می‌کردند.
همچنان یکی از ویژگی‌های امارت اسلامی این بود/است که افراد آن بر اساس عقیده و نظریۀ اسلامی و انگیزۀ پاک زیر چتر یک قیادت جمع شده بودند/اند. این جریان امارت اسلامی هیچ‌گاه شخص‌محور و موروثی نبود، بلکه به عنوان یک حرکت فکری و سیاسی منظم ادامه یافت و اثبات این امر این است که پس از وفات و شهادت دو رهبر امارت اسلامی (مرحوم امیرالمؤمنین و شهید امیرالمؤمنین)، خلای قیادت از سوی شورای رهبری پر شد.
پس از سال ۲۰۰۹، که استراتژی نظامی و سیاسی نیروهای خارجی در افغانستان تغییر کرد، امارت اسلامی نیز در کنار مبارزۀ نظامی، توجه گسترده‌ای به تعاملات سیاسی کرد که نتیجۀ این رویکرد، گسترش روابط سیاسی و فراهم‌شدن زمینۀ تعامل بین‌المللی بود. در کنار تلاش‌های سیاسی، مبارزات جدی مجاهدین امارت اسلامی علیه دشمن در ولایت‌های مختلف افغانستان ادامه داشت.
در سال ۲۰۱۳، هنگامی که دفتر سیاسی امارت اسلامی به طور رسمی در قطر افتتاح شد، امارت اسلامی در مدت کوتاهی توانست از طریق این دفتر راه تبادل اسیران با امریکا را هموار کند و بار دیگر روابط خود را با کشورهای همسایه، منطقه و جهان و همچنین سازمان‌های بین‌المللی برقرار سازد. دفتر سیاسی همچنان تلاش‌های موفقی برای روشن ساختن موضع امارت اسلامی افغانستان نزد کشورها و ایجاد فضای اعتماد انجام داد. در آن زمان نمایندگان دفتر سیاسی در سطح بالا در برخی نشست‌ها در روسیه، چین، ایران و پاکستان به عنوان یک طرف مهم در قضیۀ افغانستان شرکت کردند و سفرهای غیرعلنی به سایر کشورها داشتند. در سال ۲۰۱۸، دفتر سیاسی در قطر مذاکرات مستقیم با طرف امریکایی را آغاز کرد و در نتیجۀ قربانی‌های مجاهدین در میدان جنگ و تلاش‌های سیاسی، توافق‌نامۀ تاریخی دوحه در ۵ رجب المرجب ۱۴۴۱ هجری قمری (۱۰ حوت ۱۳۹۸) امضا شد و راه خروج نیروهای اشغالگر امریکایی را هموار کرد.
ساختار جامع
امارت اسلامی در دوران اشغال، مبارزه برای تحقق اهداف خود را تنها به بعد نظامی محدود نمی‌دانست؛ بلکه باور داشت که پیروزی از طریق همآهنگی بخش‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و مردمی حاصل می‌شود. از این رو، در کنار فعالیت نظامی، برای تقویت حضور سیاسی، جلب حمایت مردمی، تنظیم ساختارهای اداری و آمادگی لازم برای حکومت‌داری نیز کار می‌کرد. در دوران اشغال، امارت اسلامی چارچوب حکومتی موازی داشت که از طریق کمیسیون‌های مختلف، امور مناطقی را که تحت کنترول مجاهدین امارت اسلامی بودند، تنظیم می‌کرد.
کمیسیون نظامی امور وزارت‌های دفاع و داخله؛ کمیسیون فرهنگی امور وزارت اطلاعات و فرهنگ؛ کمیسیون سیاسی امور وزارت امور خارجه؛ کمیسیون تعلیم و تربیه امور وزارت‌های معارف و تحصیلات عالی؛ کمیسیون دعوت، ارشاد، جلب و جذب امور وزارت‌های اوقاف و امر بالمعروف و نهی عن المنکر؛ و کمیسیون مؤسسات و بازسازی امور وزارت فواید عامه را پیش می‌بردند. همچنان کمیسیون ویژۀ مربوط به اسیران، وظیفۀ رسیدگی به حقوق آنها را داشت؛ کمیسیون صحت به تداوی زخمی‌های جهاد و ارائۀ خدمات صحی به مردم در مناطق تحت کنترل می‌پرداخت و کمیسیون جلوگیری از تلفات ملکی و سمع شکایات نیز در بخش خود اجراآت می‌کرد. همچنان محاکم در سراسر افغانستان فعال بودند که به قضایای حقوقی و جنایی مردم رسیدگی می‌کردند. همین دیدگاه جامع زمینه را فراهم ساخت که در کنار تحول نظامی، توانایی انجام مسوولیت‌های سیاسی و اداری نیز افزایش یابد.
در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ هجری شمسی، امارت اسلامی افغانستان کابل را فتح کرد و بار دیگر پس از پیروزی جهاد مقدس بر کشور حاکم شد.
زعامت امارت اسلامی افغانستان:
اولین زعیم امارت اسلامی افغانستان مرحوم امیرالمؤمنین ملا محمد عمر مجاهد بود. وی مؤسس تحریک اسلامی طالبان بود و در ماه حمل ۱۳۷۵ هجری شمسی، بیش از ۱۵۰۰ عالم دینی در قندهار به وی لقب امیرالمؤمنین دادند، با او بیعت اعلام کردند و امارت اسلامی را حکومت رسمی و قانونی افغانستان شناختند. مرحوم عالیقدر امیرالمؤمنین در ۳ ثور ۱۳۹۲ هجری شمسی به دلیل بیماری در ولایت زابل وفات یافت و امور رهبری امارت اسلامی افغانستان را نایب مرحوم امیرالمؤمنین رحمه الله تعالی، ملا اختر محمد منصور، پیش می‌برد.
در ۸ اسد ۱۳۹۴ هجری شمسی، اعضای شورای رهبری امارت اسلامی، مشایخ و علمای کرام که از اعتبار شرعی اهل‌الحل‌والعقد برخوردار بودند، پس از مشورت‌های طولانی در یک نشست، ملا اختر محمد منصور را به عنوان امیر امارت اسلامی تعیین کردند. ملا اختر محمد منصور در ۱ جوزای ۱۳۹۵ هجری شمسی در یک حملۀ پهپادی (درون) نیروهای اشغالگر امریکایی به مقام علیای شهادت رسید، تقبله الله تعالی.
چنان‌که پس از شهادت یا وفات امام یا امیر، تعیین رهبر جدید برای مؤمنان فریضۀ لازمی بر دوش مسلمانان است، شورای رهبری امارت اسلامی افغانستان که شورای معتبری متشکل از تعداد زیادی از علمای کرام، استادان تفسیر و حدیث، سیاستمداران متدین و صاحبان تجربۀ جهادی بود، با برگزاری مجلسی که از اعتبار شرعی اهل‌الحل‌والعقد برخوردار بود، پس از تفکر عمیق، تدبر و سنجش همه‌جانبۀ مصالح دینی و جهادی، در ۵ جوزای ۱۳۹۵ هجری شمسی، محترم شیخ‌الحدیث مولوی هبة‌الله آخندزاده را به اتفاق تمام اعضای شورا به عنوان زعیم جدید امارت اسلامی تعیین و به عنوان امیر شرعی با وی بیعت کردند. در ماه سرطان ۱۴۰۱ هجری شمسی، حدود ۳۵۰۰ عالم و بزرگ دینی نشستی سه‌روزه در تالار لویه جرگه برگزار کردند و در پایان، بیعت خود را با عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه‌الله به‌عنوان حاکم شرعی کشور تجدید نمودند.