۵ اکتوبر، ۲۰۲۶
مسکو، روسیه
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین، والصلاة والسلام علی محمد وعلی آله واصحابه اجمعین. اما بعد:
مسوولین محترم وزارت امور خارجهٔ فدراسیون روسیه، اعضای محترم و مهمانان ارجمند هشتمین نشست فارمت مسکو،
نمایندگان محترم کشورها،
آقایان و خانم‌ها!
السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
قبل از همه، می‌خواهم از حکومت محترم فدراسیون روسیه و به ویژه از همکار خود، وزیر امور خارجهٔ فدراسیون روسیه، جناب سرگی لاوروف، سپاس‌گزاری کنم که بار دیگر این فرصت را فراهم ساختند تا به نمایندگی از امارت اسلامی افغانستان، دیدگاه خود را درمورد وضعیت کشور ما و منطقه با شما در میان بگذارم.
حاضرین گرامی!
از آنجا که نظام بین‌المللی در مرحلهٔ حساس تحول قرار دارد، ساختار روابط میان قدرت‌ها در حال تغییر است، روابط دوجانبه، سازمان‌های منطقه‌یی و میکانیزم‌های منطقه‌یی نسبت به گذشته اهمیت بیشتری یافته و کشورها در نقاط مختلف جهان می‌کوشند روابط خود را بر اساس منافع ملی و منطقه‌یی تنظیم کنند.
اگر وضعیت افغانستان در چند سال گذشته به صورت نسبی و واقع‌بینانه ارزیابی شود، روشن است که دورهٔ جنگ در کشور پایان یافته، امنیت کامل در تمام نقاط کشور برقرار شده، نهادهای حاکمیتی تقویت گردیده و افغانستان از وضعیتی که به دلیل جنگ طولانی و بی‌ثباتی گسترده برای منطقه و جهان نگرانی‌های امنیتی ایجاد می‌کرد، به سوی ثبات، بازسازی اقتصادی و تعامل منطقه‌یی حرکت کرده است.
باور ما این است که ثبات، محصولی یک‌روزه نیست، بلکه روندی مستمر است که امنیت، رشد اقتصادی، تعامل سیاسی و همکاری منطقه‌یی را می‌طلبد. از همین رو، در کنار دستآوردهای خود، مسوولیت‌های بیشتری را نیز برای حل چالش‌ها به وضوح می‌بینیم.
حضار گرامی!
شما به خوبی می‌دانید که امنیت دیگر صرفاً در مفهوم نظامی تعریف نمی‌شود. در جهان معاصر، امنیت با اقتصاد، تجارت، انرژی، آب، غذا، اطلاعات، ثبات اجتماعی و اتصال منطقه‌یی پیوند مستقیم دارد.
افغانستان بر این باور است که آیندهٔ منطقهٔ ما باید به‌جای رقابت امنیتی، بر پایهٔ امنیت مشترک، ادغام اقتصادی، اتصال منطقه‌یی و گفت‌وگو و تفاهم به‌جای فشار بنا شود.
امارت اسلامی افغانستان گروه داعش و سایر گروه‌هایی را که تهدیدی بزرگ برای امنیت افغانستان و منطقه محسوب می‌شدند، از بین برده و مبارزه با مواد مخدر را که بخش مهمی از سیاست امنیتی ماست، به خوبی مدیریت کرده است.
ما همچنان باورمندیم که چالش‌های امنیتی امروز محدود به جغرافیای یک کشور نمی‌شوند. داعش و هم‌پیمانانش، شبکه‌های مخرب، مواد مخدر، قاچاق و جرایم سازمان‌یافته فراتر از مفهوم مرزها حرکت می‌کنند. از این رو، مبارزه با این پدیده‌ها نیز باید منطقه‌یی باشد. افغانستان برای همکاری پایدار با تمام کشورهای منطقه در بخش تقویت امنیت مرزی، قاچاق و مبارزه با مواد مخدر آماده است.
در این زمینه می‌خواهم موضوع روابط با پاکستان را نیز به طور واضح مطرح کنم، زیرا این موضوع با امنیت و اقتصاد منطقه پیوند مستقیم دارد. باور اساسی ما این است که مشکلات موجود میان افغانستان و پاکستان، اعم از امنیتی، سیاسی یا اقتصادی، از طریق گفت‌وگو و دیپلوماسی قابل حل است.
افغانستان نمی‌خواهد این موضوع به میدان اتهامات متقابل و تبلیغات تبدیل شود. هدف ما حل مشکل است، نه یافتن ابزارهای جدید برای تداوم آن. اما با تأسف باید بگویم که رژیم نظامی حاکم بر سیاست پاکستان یک طرف غیرسیاسی است. آنان به‌جای تفاهم سیاسی، در روابط با افغانستان تنها زبان نظامی به کار می‌برند.
شما می‌دانید که از مدت‌ها پیش ارتش پاکستان برخلاف تمام قوانین عرفی و بین‌المللی، به حاکمیت افغانستان تجاوز نظامی می‌کند. بیماران در شفاخانه‌ها، شاگردان و محصلین در مکاتب و پوهنتون‌ها، کودکان، زنان و مردم بی‌گناه در خانه‌ها را به شهادت می‌رساند. چند روز پیش از همین نشست، بمباران‌های کور آنان بار دیگر در ولایات کنر، هلمند و پکتیکا چند خانوادهٔ بی‌گناه را به شهادت رساند.
رژیم نظامی پاکستان در کنار تجاوز نظامی، موضوعات بشری مانند مسیرهای اقتصادی منطقه‌یی، مهاجرین و محصلین مشغول به تحصیل را نیز به ابزار فشار حداکثری تبدیل کرده است.
رژیم نظامی پاکستان همواره با وجود اظهارات یک‌جانبه، اتهامات بی‌اساس به افغانستان وارد می‌کند، در حالی که هم‌اکنون برای به چالش کشیدن امنیت افغانستان و منطقه پروژهٔ جدیدی را آغاز کرده است. آنان در کنار پرسونل نظامی رژیم سابق، با استفاده از اعضای داعش تلاش‌های عملی را برای گسترش ناامنی در افغانستان آغاز کرده‌اند. در نزدیکی خط دیورند هزاران مسلح را جمع‌آوری کرده‌اند تا ثبات به‌دست‌آمده در افغانستان را به چالش بکشند، که تحرکات ناکام آنان در نورستان، بدخشان و برخی مناطق دیگر پیش روی همهٔ شماست.
امارت اسلامی افغانستان سیاست‌های داخلی و خارجی خود را با استقلال کامل تنظیم خواهد کرد و هرگز در نتیجهٔ فشار از خط مشی اساسی خود عدول نخواهد کرد و دفاع در برابر هر تجاوز را حق مسلم خود می‌داند.
حاضرین محترم،
مبارزهٔ افغانستان علیه مواد مخدر نیز بخش مهمی از امنیت منطقه است.
در نتیجهٔ اقدامات علیه کشت کوکنار و تولید مواد مخدر در افغانستان، این میزان تقریباً به صفر رسیده است. اما ما بر این باوریم که مسئلهٔ مواد مخدر تنها مسئلهٔ داخلی افغانستان نیست؛ این یک مسئلهٔ جهانی و منطقه‌یی است.
اگر سطح کشت در افغانستان کاهش یافته، اما کشت مواد مخدر در آن سوی خط دیورند به سطح بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و شبکه‌های قاچاق، این فعالیت مجرمانه را از طریق مسیرهای دیگر در کشورهای همسایه پیش می‌برند، پس مشکل به طور کامل حل نمی‌شود. از این رو، از تمام کشورهای منطقه می‌خواهیم همکاری‌های امنیتی، تخنیکی و اقتصادی مشترک علیه مواد مخدر را تقویت کنند.
ما به ویژه باورمندیم که در کنار جلوگیری از کشت کوکنار، باید معیشت بدیل برای دهاقین افغان، دسترسی به بازارها و زمینهٔ صادرات محصولات زراعتی قانونی نیز فراهم شود.
حاضرین گرامی!
افغانستان از نظر اقتصادی شرایط سختی را پشت سر گذاشته و اکنون نشانه‌های واضحی از ثبات و بازسازی اقتصادی نمایان شده است.
شاخص‌های اقتصادی سال مالی ۱۴۰۴ افغانستان تصویری از بازسازی تدریجی فعالیت‌های اقتصادی ارائه می‌دهد. در این سال تولید ناخالص داخلی واقعی کشور ۱٫۵ درصد رشد کرده و روند بازسازی اقتصاد که در سال ۱۴۰۲ با رشد ۲٫۳ درصد آغاز شده بود، در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز ادامه یافته است.
تمرکز ما بر تولید، صنعت، زراعت، گسترش صادرات، سکتور خصوصی و سرمایه‌گذاری است. ما باورمندیم که آیندهٔ اقتصادی افغانستان باید بیش از کمک‌ها بر پایهٔ تولید، تجارت و سرمایه‌گذاری استوار باشد.
در همین بخش، افزایش سرمایه‌گذاری سکتور خصوصی نیز نشانهٔ پویایی فعالیت‌های اقتصادی و ایجاد ثبات اقتصادی در افغانستان است. در سال ۱۴۰۴ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به ۲۸۶٫۵ میلیارد افغانی رسیده که از این میان ۲۰۰٫۹ میلیارد افغانی توسط سکتور خصوصی سرمایه‌گذاری شده است. سهم سرمایه‌گذاری در تولید ناخالص داخلی نیز از ۱۷ درصد به ۲۱٫۵ درصد افزایش یافته است. این روند نشان می‌دهد که سهم سکتور خصوصی در گسترش فعالیت‌های اقتصادی افغانستان رو به افزایش است و توسعهٔ محیط مناسب‌تر برای سرمایه‌گذاری، زیرساخت‌ها و همکاری‌های اقتصادی منطقه‌یی می‌تواند این روند را بیشتر تقویت کند.
در همین جا می‌خواهم از کشورهای منطقه برای تعامل بیشتر در بخش سرمایه‌گذاری و مشارکت اقتصادی درخواست کنم. افغانستان در حوزه‌های انرژی، معادن، زراعت، صنعت، ترانزیت، لوجستیک و زیرساخت ظرفیت گسترده‌ای دارد. ما می‌خواهیم افغانستان را به‌عنوان یک شریک اقتصادی درازمدت به سرمایه‌گذاران منطقه‌یی معرفی کنیم.
ما از سرمایه‌گذاری‌هایی استقبال می‌کنیم که نه تنها سرمایه منتقل کنند، بلکه تولید، فرصت‌های شغلی، تکنالوژی، ظرفیت حرفه‌یی و صادرات نیز ایجاد نمایند.
در این زمینه، ظرفیت گستردهٔ معادن افغانستان نیز فرصت مهمی برای رشد اقتصادی، توسعهٔ صنعتی و مشارکت اقتصادی منطقه‌یی است. مدیریت منظم و حرفه‌یی معادن، در کنار استخراج، توسعهٔ ظرفیت‌های پروسس و تصفیه در کشور می‌تواند نقش مهمی در افزایش تولید، اشتغال‌زایی، صادرات و درآمدهای دولتی ایفا کند.
ما می‌خواهیم از ظرفیت منابع طبیعی به‌جای صدور مواد خام، برای تقویت صنایع تولیدی و پروسس استفاده شود.
حضار محترم!
افغانستان تنها به دنبال ثبات در اقتصاد داخلی خود نیست؛ ما می‌خواهیم اقتصاد خود را بیشتر به اقتصاد منطقه متصل کنیم.
موقعیت جغرافیایی افغانستان این امکان را به ما می‌دهد که نقطهٔ اتصال مهمی میان آسیای مرکزی و جنوبی، چین، روسیه، خاورمیانه و سایر بازارها باشیم. توسعهٔ پروژه‌های راه‌آهن، انرژی، ترانزیت، دهلیزهای تجاری و اتصال منطقه‌یی برای ما تنها موضوع اقتصادی نیست؛ این ابزاری برای ثبات درازمدت منطقه و منافع مشترک نیز است.
ما به ابتکاراتی مانند تاپی، تاپ، کاسا ۱۰۰۰، راه‌آهن ترانس‌افغان و سایر پروژه‌های منطقه‌یی از همین دیدگاه می‌نگریم. به باور ما، افغانستان نباید میدان رقابت‌های منطقه‌یی باشد، بلکه باید نقطهٔ اتصال همکاری‌های منطقه‌یی باشد.
از این رو، ما خواهان گسترش روابط اقتصادی با تمام کشورها هستیم و روابط اقتصادی یک کشور را علیه کشور دیگر تعریف نمی‌کنیم. افغانستان می‌خواهد به تمام مسیرهایی متصل شود که فرصت‌های اقتصادی برای کشور و منطقه ایجاد می‌کنند.
ارقام اخیر تجارت ما نیز نشان می‌دهد که روابط اقتصادی افغانستان با کشورهای مختلف منطقه گسترش یافته است.
این ویژگی مهم سیاست اقتصادی خارجی ما را آشکار می‌سازد و آن این است که افغانستان می‌خواهد روابط تجاری و اقتصادی خود را متنوع سازد، نه اینکه وابسته به یک کشور یا یک مسیر اقتصادی باقی بماند.
حاضرین گرامی!
درمورد سیاست خارجی افغانستان می‌خواهم بگویم که افغانستان سیاست درهای بسته را دنبال نمی‌کند. سیاست ما درهای باز، تعامل متوازن، احترام متقابل، همکاری‌های اقتصادی و گسترش روابط بر پایهٔ منافع مشترک است.
ما گسترش روابط با هیچ کشوری را علیه کشور دیگری تعریف نمی‌کنیم. ما نمی‌خواهیم افغانستان بخشی از بازی مجموع-صفر رقابت‌های بین‌المللی و منطقه‌یی شود.
هدف ما این است که با تمام کشورها تعامل داشته باشیم، منافع مشترک را با همه تعریف کنیم، در مواردی که اختلاف داریم از طریق گفت‌وگو و دیپلوماسی آن را مدیریت کنیم و حوزهٔ همکاری‌ها را در زمینه‌های منافع مشترک گسترش دهیم.
بر این اساس، امیدواریم تعاملات سیاسی و اقتصادی خود را فراتر از منطقه با اروپا، آسیا، خاورمیانه و سایر کشورهای جهان گسترش دهیم.
ما معتقدیم که تعامل با افغانستان عملی‌ترین و مؤثرترین وسیله برای حل تمام مسائل است.
در این زمینه، اعلام شناسایی رسمی امارت اسلامی افغانستان از سوی فدراسیون روسیه تحولی مهم بود. ما این اقدام را در کنار روابط دوجانبهٔ افغانستان و روسیه، در چارچوب گسترش تعامل منطقه‌یی مهم می‌دانیم و امیدواریم سایر کشورها نیز خط مشی فدراسیون روسیه را دنبال کنند تا روند همکاری‌های عملی میان کشورهای منطقه رسمی‌تر و گسترده‌تر شود.
نمایندگان محترم،
اگر آیندهٔ افغانستان را تنها از زاویهٔ امنیت تعریف کنیم، بخش بزرگی از ظرفیت افغانستان را نادیده خواهیم گرفت. افغانستان فرصت‌های بسیار خوبی دارد.
ما فرصت انتقال انرژی داریم، فرصت تجارت منطقه‌یی داریم، فرصت ترانزیت داریم، فرصت معادن و منابع طبیعی داریم، فرصت زراعتی و صادرات داریم و مهم‌تر از همه، فرصت ظهور به‌عنوان کشوری که وسیلهٔ اتصال میان آسیای مرکزی و جنوبی و سایر بخش‌های منطقه شود.
اکنون زمان آن فرا رسیده است که افغانستان دیگر به‌عنوان یک شریک مسوول برای منافع مشترک دیگران شناخته شود. اکنون زمان آن است که از مفهوم «مدیریت مشکل» درباره افغانستان به‌سوی «ایجاد فرصت» حرکت شود.
ما از کشورهای خارج از منطقه می‌خواهیم سیاست‌های خود درباره افغانستان را بر پایهٔ واقعیت‌های عینی، روابط مستقیم و منافع متقابل تنظیم کنند. هر موضوعی درمورد افغانستان باید به‌جای فشار و انزوا از طریق تعامل دیپلوماتیک مستقیم مطرح شود.
افغانستان می‌خواهد در آیندهٔ منطقه به‌عنوان یک شریک مسوول نقش خود را ایفا کند. ما معتقدیم که ثبات افغانستان نه‌تنها به نفع افغان‌ها، بلکه به نفع آسیای مرکزی، آسیای جنوبی، خاورمیانه، چین، روسیه و در مجموع تمام جهان است.
از توجه شما سپاس‌گزارم.
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
