بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله، أما بعد:
رؤسای محترم مراکز مطالعات و اتاقهای فکر کشورهای آسیای مرکزی به شمول جمهوری آذربایجان و هیأتهای همراه، مهمانان و اشتراککنندگان گرامی!
السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
روز همه شما بخیر
باعث افتخار و خرسندی فراوان است که امروز نخستین نشست «مراکز مطالعات استراتژیک و اتاقهای فکر افغانستان و آسیای مرکزی به شمول جمهوری آذربایجان» تحت عنوان «نقش استراتژیک اتاقهای فکر در گسترش همکاری منطقهای» در شهر زیبای کابل برگزار میگردد.
حضور همه شما را صمیمانه خوشآمد میگویم. امیدوارم این نشست، که به ابتکار مرکز مطالعات استراتژیک وزارت امور خارجه امارت اسلامی افغانستان و با اشتراک رؤسا و هیات های محترم مراکز مطالعات و اتاقهای فکر کشورهای ترکمنستان، جمهوری اوزبیکستان، جمهوری قزاقستان، جمهوری تاجیکستان، جمهوری قرغیزستان و جمهوری آذربایجان برگزار شده است، بتواند در شناسایی و تقویت زمینههای همکاری علمی، تحقیقی و فکری مشترک میان نهادهای مطالعاتی منطقه و ارایه طرح ها و پیشنهادات سازنده و عملی به تصمیم ګیریندګان دولتی، ممد واقع ګردد.
حضار محترم،
با توجه به تحولات و چالش های موجود در ساختار جهانی، نظم بین المللی کنونی در مقطعی حساسی از تاریخ قرار گرفته است؛ مقطعی که از یک سو توهمات مختلف و روایت های متناقض شکل گرفته است و از سوی دیگر، شاهد تلاش ها برای همکاری جمعی و چندجانبه گرایی هستیم. در این میانه، الحمدلله روابط میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی به شمول آذربایجان بر اساس روایت عمګرایانه، فرصت محور و همکاری محور نسبت به هر زمان دیګر، تقویت و ګسترش یافته است. ما امروز نه صرفاً بهعنوان نمایندگان کشورها، بلکه بهعنوان اندیشمندان و مدیران فکری یک جغرافیایی مشترک، گرد هم آمدهایم تا روابط میان کشورهای منطقه بخصوص مناسبات میان امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی از سطح تعاملات و همکاری های فعلی به مرحلهای از همگرایی عمیق و پایدار ارتقا یابد.
بدون شک، برای اتخاذ تصمیمگیریهای موثرتر و سازنده تر و ایجاد روایت های بومی برای منطقه و آينده مشترک مان، نیاز است تا متخصصان و محققان نهادهای مطالعاتی و فکری، نقشه راه عملی و جامع را برای آینده همکاری های مشترک مان در حوزه های مختلف تدوین نمایند و این کار همکاری میان اتاقهای فکر و مراکز مطالعاتی منطقه را نه تنها یک انتخاب بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر می سازد.
متخصصین گرامی،
چالشها و فرصتهای پیشِ رو، ضرورت تحقیق و همکاری میان نهادهای علمی و تحقیقی منطقه را بیش از پیش آشکار میسازد و می خواهم به چند نمونه ای از این چالش ها به صورت مختصر اشاره نماییم:
نخست؛ چالشهای محیط زیستی و تغییرات اقلیمی: منطقه ما با بحرانهایی چون تغییرات اقلیمی، کمآبی، آلودگی هوا و سایر مشکلات محیط زیستی مشترک مواجه است. این تهدیدها، مرزهای سیاسی را نمیشناسند و مراکز تحقیقاتی باید با تولید معلومات دقیق و تحلیلهای علمی، راه حل های مشترکی را برای مدیریت این بحرانها در اختیار دولتها قرار دهند؛
دوم؛ نګرانی های امنیتی و منازعه های منطقهای: جنگها و منازعه های جاری در محیط مشترک منطقه ای، تغییراتی شدیدی را در زنجیره اقتصاد، رفت و آمد ها و تأمین امنیت غذای و انرژی به همراه داشته است. در چنین شرایطی، مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی صرفاً نهادهای آکادمیک نیستند، بلکه میتوانند به عنوان همکاران فکری و محرک دیپلوماسی منطقهای، راهکارهای علمی و عملی برای مدیریت این تعارضات و تقویت همگرایی منطقه ای ارائه نمایند؛
سوم؛ فرصتهای اقتصادی و ترانزیتی: افغانستان بهعنوان پل ارتباطی طبیعی میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی، ظرفیت بزرگی برای اتصال منطقهای دارد. و نیاز است تا پروژههایی چون کاسا یک-۱۰۰۰، تاپی، تاپ، راه لاجورد، پروژه خط آهن افغان – ترانس و سایر مسیرهای ترانزیتی و پروژه های مشترک منطقهای با مطالعات دقیق اقتصادی، آینده نګر و ارزیابیهای تحقیقی حمایت شوند. مراکز مطالعاتی باید منافع مشترک این پروژهها را روشن سازند تا اعتماد متقابل میان کشورها تقویت ګردد؛
چهارم؛ ضرورت روایتسازی بومی: فرصت ها، چالش ها و آینده مشترک مان ضرورت به روایت سازی های بومی و داخلی دارد و امروز نسبت به هر زمان دیګر نیاز است تا محققان افغانستان و آسیای مرکزی، خود روایتگر واقعیتها، فرصتها و چالشهای منطقه باشند. این هدف تنها از طریق ایجاد همکاری های منسجم تحقیقاتی و تبادل مداوم نتایج علمی، تحقق خواهد یافت.
مهمانان ګرامی،
هرچند، برګزاری موفقانه نخستین نشست «گفتوگوی مشورتی افغانستان و آسیای مرکزی» مورخ ۰۵ اپریل ۲۰۲۶ در شهر کابل، چارچوب سیاسی مهمی را برای توسعه همکاریهای منطقهای فراهم ساخته است؛ اما نیاز به ایجاد یک میکانیزم تخصصی و تحقیقمحور نیز احساس میشود تا تعهدات و توافقات سیاسی را به پیشنهادهای عملی و اجرایی تبدیل نموده و روند همکاریهای منطقهای را فراتر از سطح گفتوگوهای مشورتی، تداوم بخشد.
هدف اساسی نشست امروز آن است تا بستری برای گفتوگوهای تحلیلی، تبادل دیدگاههای تخصصی و ارائه راهکارهای پالیسی محور در خصوص مهمترین موضوعات برای آینده همکاریهای منطقهای میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی فراهم سازد.
این نشست در پی تحقق اهداف ذیل میباشد:
افزایش و تقویت درک متقابل میان امارت اسلامی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی به شمول آذربایجان؛
بررسی و تدوین پیشنهادهای تحقیق محور برای عملی ساختن تعهدات و توافقات حاصلشده نخستین گفتوگوی مشورتی افغانستان و آسیای مرکزی.
آګاهی و شناخت عمیق از روندها و تحولات سیاسی، اقتصادی و امنیتی منطقه و ارزیابی تأثیرات آن بر افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی.
شناسایی و بررسی میکانیزم های نوین همکاری در عرصه های اتصال منطقهای، توسعه اقتصادی، ترانزیت، تجارت، سرمایهگذاری، تبادلات فرهنگی و دیپلماسی فرهنگی.
تقویت همکاریهای علمی و تحقیقی از طریق این فورم علمی و فکری میان مراکز مطالعات استراتژیک، اتاقهای فکری و تحقیقاتی کشورهای منطقه.
و فراهمسازی زمینه تولید دانش بومی و ارائه روایت منطقهای از فرصتها، چالشها و آینده همکاریهای مشترک، با اتکا بر ظرفیتهای علمی و فکری کشورهای منطقه.
متخصصین و صاحب نظران گرامی،
در پایان مایلم تأکید نمایم که همکاری علمی و تحقیقی، پایدارترین، کمهزینهترین و مؤثرترین شکل دیپلماسی میان ملتها و کشورها است. تجربه جهانی نشان داده است که بسیاری از ابتکارات بزرگ سیاسی، اقتصادی و منطقهای، نخست در مجالس علمی و اتاقهای فکر شکل گرفته و سپس به سیاستهای رسمی دولتها، تبدیل شدهاند.
امروز مسئولیت تاریخی ما آن است که با ایجاد چارچوب های پایدار همکاری، برگزاری نشستهای منظم و نوبتی، تعریف برنامه های تحقیقاتی مشترک، تبادل معلومات، انتشار آثار علمی مشترک و گسترش ارتباطات میان نهادهای مطالعاتی، بنیادهای فکری لازم را برای تصمیمگیریهای بزرگ سیاسی و اقتصادی در منطقه فراهم سازیم.
افغانستان با داشتن مشترکات عمیق دینی، تمدنی، جغرافیایی و آینده مشترک به شمول فرصت های اقتصادی با آسیای مرکزی، باورمند است که آیندهای باثبات، مرفه و امن برای همه کشورهای منطقه تنها از مسیر همکاری، اعتماد متقابل، اتصال منطقهای و درک مشترک از منافع جمعی تحقق خواهد یافت.
دستان محققان و اندیشمندان افغانستان برای همکاری علمی به سوی محققان سایر کشورها بخصوص کشورهای آسیای مرکزی به شمول جمهوری آذربایجان دراز است. امیدوارم این نشست سرآغاز فصل نوین از همکاریهای تحقیقاتی در منطقه باشد و بتواند در تقویت گفتوگوهای علمی، تبادل دیدگاهها، تولید دانش مشترک و شناسایی فرصتهای جدید همکاری، افق روشنتری را برای آینده منطقه مان، ترسیم نماید.
از حضور ارزشمند همه شما در این نشست قدردانی می کنم و از الله متعال برای برګزارکنندګان و اشتراک کنندګان این نشست، موفقیت و دستاوردهای ثمربخش، آرزو دارم
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
